Tak jak różny jest wiek chorych, u których wykrywa się celiakię, tak też różny jest jej obraz kliniczny. Ze względu na rodzaj i nasilenie objawów powszechnie wyróżnia się trzy typy celiakii:

• jawna (aktywna, pełnoobjawowa) - ta postać celiakii występuje najczęściej u dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych (ale nie tylko) i choć ze względu na charakterystyczne objawy jest stosunkowo łatwa do rozpoznania, statystycznie występuje zdecydowanie rzadziej niż postać niema. Mimo to często pozostaje nierozpoznana, a powyższe dolegliwości uznane za np. objawy zespołu jelita drażliwego, alergii pokarmowej czy zwykłego stresu.

  
  Charakteryzują ją:

  • bóle i wzdęcia brzucha

  • biegunki tłuszczowe lub wodniste

  • utrata masy ciała, chudnięcie

  • zaburzenia rozwoju u dzieci, w tym głównie zaburzenia wzrostu (niskorosłość)

  • zmiana usposobienia, często depresja

  • objawy niedoborowe (np. anemia) będące efektem zespołu złego wchłaniania

• niema (ubogoobjawowa lub bezobjawowa) - zmiany chorobowe występują tylko w błonie śluzowej jelita cienkiego i zwykle nie towarzyszą im objawy typowe dla formy jawnej (czasem zdarza się ból brzucha jako jedyny objaw). Ta postać choroby występuje aż 7 razy częściej niż pełnoobjawowa, lecz ze względu na niespecyficzne objawy często trudno ją zdiagnozować.

  
  Najczęstsze objawy:

  • niewyjaśniona niedokrwistość z niedoboru żelaza

  • podwyższony poziom cholesterolu

  • afty i wrzodziejące zapalenia jamy ustnej, (bardzo charakterystyczne)

  • niedorozwój szkliwa zębowego

  • zaburzenia neurologiczne (neuropatia obwodowa, ataksja), uporczywe bóle głowy

  • wczesna osteoporoza, bóle kostne i stawowe

  • problemy ze skórą (sugerujące chorobę Dühringa)

  • nawykowe poronienia, problemy z płodnością.

• ukryta (latentna, utajona) - mówimy o niej, kiedy we krwi osób z prawidłowym obrazem jelita stwierdzamy obecność przeciwciał antyendomysjalnych (IgAEmA). U osób tych można spodziewać się zaniku kosmków w przyszłości.

Nasilenie objawów celiakii bywa różne, od łagodnego osłabienia, przez bóle kostne, zapalenie jamy ustnej do przewlekłej biegunki i poważnej utraty masy ciała. Zaostrzenie objawów i ujawnienie się celiakii może także mieć związek z ciążą, infekcją lub zabiegiem chirurgicznym.

Opublikowano za zgodą Małgorzaty Źródlak

Prezes Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej