Hipoglikemia

Opracowała: dr n. med. Małgorzata Muchacka-Bianga

  Hipoglikemia jest często doświadczana jako nieprzyjemne uczucie braku kontroli nad sobą. Jest to oczywiście prawdą, gdyż mózg nie może sprawnie funkcjonować bez glukozy. Jedne osoby czują się bardzo podenerwowane, inne mogą wyglądać na chore lub śpiące. Czasem osoby z hipoglikemią mogą zachowywać się zaskakująco, robić rzeczy bardzo dziwne. Chociaż osoby z cukrzycą niekiedy mają świadomość, że doświadczają objawów hipoglikemii, ale nie są zdolne do zjedzenia lub wypicia czegoś. Jest istotne zatem, aby członkowie rodziny oraz przyjaciele lub koledzy potrafili rozpoznać hipoglikemię u osoby z cukrzycą, aby w razie potrzeby mogli udzielić niezbędnej pomocy.

  Jakie mogą być objawy hipoglikemii?

  Każda osoba chora na cukrzycę może odczuwać hipoglikemię w odmienny sposób. Aby poznać swoje indywidualne objawy hipoglikemii warto mierzyć stężenie glukozy we krwi zawsze, gdy pojawią się objawy, które wiemy, że mogą towarzyszyć hipoglikemii lub, gdy samopoczucie jest „inne". Jest to szczególnie ważne u osób ze świeżym ujawnieniem cukrzycy. Objawy hipoglikemii zazwyczaj dzieli się na 2 grupy: Powodowane przez układ nerwowy oraz przez adrenalinę : 

  Objawy ze strony mózgu w odpowiedzi na hipoglikemię: 

  Reakcję organizmu na niskie stężenie glukozy we krwi nazywamy kontrregulacją.

  Wydzielane są wtedy do krwi hormony, które podnoszą stężenie glukozy. Objawy, które są odczuwane w trakcie hipoglikemii spowodowane są reakcją mózgu na brak glukozy jak również efektem działania hormonów. Cały organizm w czasie hipoglikemii jest zmobilizowany, aby dostarczyć do mózgu jak najwięcej glukozy, gdyż nie gromadzi on zapasów glukozy jak np. wątroba lub mięśnie, by korzystać z nich w trakcie hipoglikemii. Hormonami podnoszącymi stężenie glukozy we krwi są:

• adrenalina

• glukagon

• kortyzol

• hormon wzrostu

   Adrenalina i glukagon podnoszą stężenie glukozy we krwi przez 2-4 godziny po hipoglikemii. Kortyzol i hormon wzrostu zaczynają działać po ok. 3-4 godzinach i efekt podniesienia stężenia glukozy we krwi utrzymuje się od 5 do 12 godzin po hipoglikemii.

1. Adrenalina - jest produkowana w nadnerczach

•  Podnosi stężenie glukozy przez:
  - uwolnienie glukozy z glikogenu zmagazynowanego w wątrobie
  - aktywację produkcji glukozy z białek
  - zmniejszenie produkcji insuliny (u osób bez cukrzycy) 

• Powoduje rozpad tłuszczów w organizmie 

• Powoduje uczucie drżenia i zdenerwowania w trakcie hipoglikemii

2. Glukagon - produkowany jest w trzustce przez komórki alfa

• Podnosi stężenie glukozy przez:
  - uwolnienie glukozy z glikogenu zmagazynowanego w wątrobie 
  - aktywację produkcji glukozy z białka

• Aktywuje produkcję ketonów w wątrobie

3. Kortyzol - produkowany jest w nadnerczach: 

• Podnosi stężenie glukozy przez: 
  - zmniejszenie zużycia glukozy w komórkach 
  - rozpad białek, które mogą być użyte do produkcji glukozy w wątrobie 

• Powoduje rozpad tłuszczów w organizmie

4. Hormon wzrostu - produkowany jest w przysadce mózgowej 

•  Podnosi stężenie glukozy przez zmniejszenie zużycia glukozy w komórkach 

•  Stymuluje wzrost

•  Powoduje rozpad tłuszczów w organizmie 

•  Zwiększa masę mięśniową

   Czy objawy hipoglikemii są groźniejsze dla małych dzieci?

Nie jest do końca wyjaśnione czy i w jakim stopniu ciężkie hipoglikemie uszkadzają rozwój fizyczny i intelektualny dzieci z cukrzycą. Małe dzieci poniżej 5 roku życia są bardziej podatne na ciężkie hipoglikemie z drgawkami, ponieważ ich mózg jeszcze stale się rozwija. Powtarzające się hipoglikemie w tym wieku z utratą przytomności i drgawkami stanowią ryzyko trwałego uszkodzenia mózgu. Szczególnie tyczy się to dzieci poniżej 2 roku życia, które powinny być zabezpieczane przed ciężkimi hipoglikemiami nawet za cenę wyższej HbA1c.

Opublikowano za zgodą prof. dr hab. Przemysławy Jarosz-Chobot